اصطلاح‌نامه عرفان نظري

 

مقدمه

مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي در راستاي فراهم نمودن زمينه تدوين فرهنگ‌نامه‌ها و دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي و واضح شدن ساختار علوم عقلي و جايگاه اصطلاحات در هر علم با استفاده از نظرات کارشناسان و متخصصان علوم عقلي، اقدام به تهيه طرحي بديع در تدوين و عرضه اصطلاح‌نامه در رشته‌هاي علوم عقلي نموده است.

1) تعريف: مراد از تهيه اصطلاح‌نامه، ساماندهي به همه اصطلاحات يک علم از طريق مشخص کردن رده‌هاي کلي هر علم (اصطلاحات رأس)، شناسايي روابط نموداري همه اصطلاحات (اعم و أخص، مرجح و نامرجح و اصطلاحات وابسته) و مشترکات لفظي و يادداشت دامنه است.

2) هدف: تهيه اصطلاح‌نامه‌هاي علوم عقلي اسلامي در مرکز، اهداف متعددي دارد که از جمله آنها، همآرايي نمايه‌ها، گزينش منطقي و دقيق مدخل‌ها، تعيين جايگاه هر مدخل در فرهنگ‌نامه‌ها و دائرهْْ‌المعارف و تعيين نسبت حجم مقالات است.

3) مراحل تهيه

مراحل کار در تهيه اصطلاح‌نامه‌ها عبارت است از:

  1. انتخاب و تصويب منابع معتبر در هر رشته؛
  2. استخراج اصطلاحات از منابع مصوب؛
  3. تنظيم اصطلاح‌نامه و ترسيم نمودار؛
  4. بررسي و تصويب اصطلاحات و اصطلاح‌نامه در شوراهاي علمي (متشكل از صاحب‌نظران و متخصصان در هر رشته)؛
  5. مستندسازي اصطلاح‌نامه‌هاي مصوّب، از حيث منابع و تعاريف.

4) ويژگي‌هاي اختصاصي کار مرکز

أ) در مرحله تحقيق

از جمله امتيازات اصطلاح‌نامه‌هاي اين مركز، در مرحله تحقيق عبارتند از: جامعيت منابع، دقت در استخراج، مستند بودن هر اصطلاح و جايگاه آن در اصطلاح‌نامه به منابع و تعاريف، بررسي همه اصطلاحات در شوراهاي علمي متشكل از متخصصين برجسته و مشخص ساختن مشترکات لفظي با توضيح‌گرهاي مناسب.

ب) درمرحله عرضه

عرضه اصطلاح‌نامه‌هاي مرکز به سه صورت الفبايي، نمودار درختي و عبارتي (در ضمن عباراتي مأنوس)، در قالب کتاب و نرم‌افزار از امتيازات مرکز در شيوه عرضه اصطلاح‌نامه است.

 

5) امکانات و ويژگي‌هاي مشترک اصطلاح‌نامه‌هاي مرکز:

  • امکان انواع جستجو در اصطلاحات، تعاريف، فهرست مطالب منابع
  • قابليت ارتباط هر اصطلاح با تعاريف
  • ارجاعات و متن منابع
  • امکان دسته‌بندي اطلاعات در چند مرحله
  • امکانات جانبي (يادداشت برداري، کپي، چاپ و...)

6) ويژگي‌هاي نرم‌افزار اصطلاح‌نامه معرفت‌شناسي

  • اين نرم‌افزار حاوي اطلاعات زير مي‌باشد:
  • درختواره حدود 3600 اصطلاح عرفان نظري؛
  • تصوير نمودار درختي اصطلاح‌نامه عرفان نظري؛
  • تعاريف و مستندات اصطلاحات با استفاده از 100 منبع معتبر؛
  • تصوير متن منابع اصطلاح‌نامه و تعاريف.

7) اعضاي شوراي علمي اصطلاح‌نامه معرفت‌شناسي

حجج اسلام آقايان سيد يدالله يزدان‌پناه، حسن رمضاني، محمدحسين نائيجي، حسين عشاقي، عبدالحسين خسروپناه و مرحوم محمد مهدي مهندسي(عضو سابق)