فعاليت‌ها و پژوهش‌هاي مرتبط با عرفان اسلامي

مقدمه

دين مبين اسلام از آغاز پيدايش، در بطن خود از معنويتي بس ژرف و توحيدي بسيار دلنشين و متعالي برخوردار بود. آموزه‌هاي توحيدي ـ معنوي اسلام و خورشيدهاي پرفروغ اين آخرين دين الهي همچون ذات مقدس رسول اکرم… و اميرمؤمنان† و فاطمه زهراƒ و فرزندان معصومش، نويدبخش خيزش عظيم باطني ـ توحيدي بود. همان‌گونه که انتظار مي‌رفت اين خيزش معنوي به شکل گسترده‌اي شکل گرفت و بر تاريخ و فرهنگ اسلامي به شدت تأثير نهاد که از آن به عرفان اسلامي ياد مي‌کنند.

عرفان اسلامي به‌سان ميراثي يگانه و يکپارچه در جنبه‌هاي متعدد رشد فزايند‌ه‌اي داشت. علم عرفان نظري بخشي از اين ميراث بي‌بديل عارفان برجستة دورة اسلامي به شمار مي‌رود. عرفان نظري در حقيقت، حکمت و هستي‌شناسي ارائه شده از سوي عارفان است. عارفان محقق به برکت شهودهاي نهايي توانسته‌اند هستي‌شناسي ويژه‌اي را در باطني‌ترين ساحت‌هاي هستي و سپس بسط آن در ديگر ساحت‌ها ارائه دهند.

اهميت شناخت و آگاهي نسبت به نظام هستي‌شناسانه‌اي كه عرفاي اسلامي در قالب علم عرفان نظري ارائه نموده‌اند، امروزه بر كسي پوشيده نيست. اقبال عمومي به معنويت در روزگار رو به افوال مادي‌گرايي از سويي، و رواج عرفان‌هاي كاذب و بي‌پايه و همسو با اهداف استكباري از سوي ديگر، اهميت نشر و ارائه عرفان اصيل اسلامي را دو چندان كرده است. افزون بر اين، لزوم نقد و تحليل انديشه‌هاي معرفتي جهت دستيابي به معارف حقيقي اهل‌بيت(ع) از مهم‌ترين رسالت‌هاي انديشمندان شيعي به شمار مي‌رود كه زمينه اين امر خطير جز با ارائه بي‌پيرايه و به دور از هرگونه تعصب چنين انديشه‌هايي ميسر نمي‌گردد. همان‌گونه كه مؤلف گرامي سعي نموده زمينه آن را در اين كتاب فراهم نمايد.

شوراهاي علمي

الف) شوراي علمي عرفان نظري

مشاورعالي: حجت‌الاسلام و المسلمين سيديدالله يزدان‌پناه.
ساير اعضاء (به ترتيب حروف الفباء): حجج اسلام آقايان عبدالحسين خسروپناه،‌ حسن رمضاني، حسين عشاقي، محمدحسين نائيجي،(گفتني است که مرحوم حجت‌الاسلام و المسلمين محمد مهدي مهندسي نيز اعضاي سابق اين شورا بودند).
 
 

شوراي علمي عرفان عملي

مشاورعالي: حجت‌الاسلام و المسلمين سيد يدالله يزدان‌پناه.
ساير اعضاء (به ترتيب حروف الفباء): حجج اسلام آقايان علي اميني نژاد، مهدي بابايي، حسن رمضاني، علي فضلي، محمد حسين نائيجي.
 
 
 

6- شوراي علمي عرفان ادبي

مشاورعالي: حجت‌الاسلام و المسلمين مسعود اسماعيلي.
ساير اعضاء (به ترتيب حروف الفباء)حجج اسلام آقايان: مهدي بابايي، محمد کريمي، سيد قاسم ميرصادقي، رضا نوروزي.

 فعاليت‌ها و دستآوردها

مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي در راستاي تهيه دائره‌المعارف جامع علوم عقلي، فعاليت‌ها و دستآوردهاي گوناگوني داشته است که بخش عرفاني آن به شرح زير است:

دوره‌هاي آموزش عرفان اسلامي

سه دوره آموزش عرفان اسلامي جهت تربيت نيروهاي مورد نياز مرکز با رويکرد دائره المعارفي برگزار گرديد که جزئيات آن به شرح زير است:

 

تــــعداد دوره‌هــا:
3 دوره
تعداد دانش‌پژوهان هر دوره:
بين 15 تا 20 نفر
تعداد واحدهاي درسی هر دوره:
حدود 80 واحد
طول هر دوره:
6 ترم تحصیلی + 2 ترم تدوین پایان‌نامه

ثبت مشخصات منابع عرفاني 

تا کنون مشخصات 4480 عنوان منبع فارسي و عربي در زمينه عرفان  و 8059 عنوان  منبع در زمينه تاريخ عرفان ثبت گرديده است.

محصول عرضه شده:

  • انتشار کتاب «کتابشناسي عرفان اسلامي» (3 جلد)

 ثبت موضوعات منابع عرفاني 

تا کنون مشخصات 3200 عنوان منبع فارسي و عربي در زمينه عرفان  و 7000عنوان  منبع در زمينه تاريخ عرفان ثبت گرديده است.

 تهيه پرونده علمي عرفان

تا کنون بيش از 122 پرونده علمي براي مدخل‌هاي عرفان نظري تهيه شده است که انشالله در آينده به صورت لوح فشرده عرضه خواهد شد. 

 فهرست‌نويسي منابع عرفاني

محصولات عرضه شده:

  • انتشار کتاب المعجم الموضوعي للعرفان
  • عرضه نرم‌افزار کنزالحکمه 8 (فهرست تفصيلي 6 منبع مهم عرفاني)

 اصطلاح‌يابي و مدخل‌نويسي عرفان 

محصولات عرضه شده:

  • عرضه نرم‌افزار اصطلاح‌نامه عرفان نظري (درختواره حدود 3600 اصطلاح منطقي همراه با تعاريف و مستندات اصطلاحات با استفاده از حدود 100 منبع معتبر)
  • کتاب اصطلاح‌نامه عرفان نظري (2 جلدي)

  فرهنگنامه عرفان ادبي

محصول عرضه شده:

  • انتشار نخستين جلد از کتاب فرهنگنامه عرفان ادبي

  مقاله‌نويسي

 محصول عرضه شده:

  • انتشار ششمين جلد از کتاب «گنجينه معرفت» شامل مجموعه مقالات فلسفه عرفان

  تک نگاري‌هاي عرفاني

محصولات عرضه شده:

  نشريه معارف عقلي 

محصول عرضه شده:

  • انتشار 8 شماره از نشريه علمي ترويجي «معارف عقلي» با موضوع عرفان اسلامي