اصطلاح‌يابي فلسفه سياسي

مقدمه

فلسفه سیاسی در منظومه دانش‌های سیاسی عهده‌دار ارائه پاسخ‌هایی منطقی به پرسش‌های بنیادین در حوزه سیاست، تبیین مسائل سیاسی و طراحی نظام سیاسی مطلوب است.  فلسفه سیاسی همچنین در تلاش است تا معرفت به ماهیت امور سیاسی را جایگزین گمان به آنها نماید. چنین رسالتی فلسفه سیاسی را در مقایسه با دیگر شاخه‌های علوم سیاسی، از اهمیت بسزایی برخوردار کرده و ضرورت پژوهش‌های اساسی در این حوزه را به وضوح نشان می‌دهد.

با توجه به اين ضرورت، مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي در راستاي فراهم نمودن زمينه تدوين فرهنگ‌نامه‌ها و دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي و واضح شدن ساختار علوم عقلي و جايگاه اصطلاحات در هر علم با استفاده از نظرات کارشناسان و متخصصان علوم عقلي، اقدام به راه‌اندازي گروه فلسفه سياسي  در کنار ساير علوم عقلي نموده است.

ساختار کلي گروه فلسفه سياسي

با توجه به رسالت و اهدافي که از سوی مرکز پژوهشی دایره المعارف علوم عقلی اسلامی براي گروه فلسفه سياسي در نظر گرفته شده است، مجموعه ای از اساتيد و محققان فلسفه سیاسی در قالب ‌هاي مختلف با گروه همکاري مي‌نمايند.

  • قائم‌مقام گروه: حجت‌الاسلام و‌المسلمين دکتر مهدي اميدي
  • ناظر علمي: حجت‌الاسلام والمسلمين دکتر احمد واعظي
  • شورای علمی گروه فلسفه سیاسی

تعریف: شورای علمی گروه متشکل از جمعی از اساتید و کارشناسان خبره و فعال در عرصه فلسفه سیاسی در داخل و خارج موسسه است که ارزیابی کیفی روند فعالیت های گروه را بر عهده دارد.

اهداف: نظارت کیفی محصولات گروه فلسفه سیاسی در مراحل اصطلاح یابی، تشکیل پرونده علمی و تدوین مقالات فرهنگ نامه

وظایف: 1. معرفی منابع فلسفی سیاسی جهت اصطلاح یابی 2. بررسی اصطلاحات ارائه شده از سوی واحد اصطلاح یابی جهت تصویب  3. ارائه دیدگاه در باب اصطلاحات تصویب شده و تنظیم یافته بر اساس نمودار درختی 4. نظارت کیفی و ارزیابی روند تهیه پرونده علمی 5. معرفی نویسندگان برتر جهت تدوین مقالات و نظارت کیفی بر تدوین مقالات 6. ارائه پیشنهادات و راهکارهایی جهت پیشرفت فعالیت های گروه

اعضاي شوراي علمي: حضرات اساتید: دکتر عليرضا صدرا، دکتر مرتضی یوسفی‌راد و حجج اسلام: دکتر مهدی امیدی، دکتر محسن رضوانی، سید مهدی سیدیان، دکتر حمزه وحیدی­‌منش،

*شورای علمی گروه تا کنون سلسله نشست های متعددی را جهت بررسی منابع و تصویب اصطلاحات فلسفی سیاسی برگزار نموده است.

  • واحدهای وابسته به گروه فلسفه سیاسی:  

به‌منظور تحقق اهداف مرکز دایره المعارف علوم عقلی اسلامی در گروه فلسفه سیاسی، سه واحد اصطلاح‌يابي، پرونده علمي و فرهنگنامه شکل گرفته است که  در ادامه با اهداف، وظایف و عملکرد هرکدام از واحدها بيشتر آشنا خواهيم شد.

 1. واحد اصطلاح‌يابي

مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي در راستاي فراهم نمودن زمينه تدوين فرهنگ‌نامه‌ها و دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي و واضح شدن ساختار علوم عقلي و جايگاه اصطلاحات در هر علم با استفاده از نظرات کارشناسان و متخصصان علوم عقلي، اقدام به تهيه طرحي بديع در تدوين و عرضه اصطلاح‌نامه در رشته‌هاي علوم عقلي از جمله فلسفه سياسي نموده است. با اين کار همه اصطلاحات فلسفه سياسي از طريق مشخص کردن رده‌هاي کلي اين رشته ساماندهي شده، روابط نموداري اصطلاحات (اعم و أخص، مرجح و نامرجح و اصطلاحات وابسته) و مشترکات لفظي شناسايي مي‌گردند. از اين‌رو، گروه فلسفه سياسي نيز در راستاي سياست‌هاي کلان مرکز، به تشکیل واحد اصطلاح‌يابي اهتمام داشته است.

اهداف واحد

  • استخراج اصطلاحات فلسفه سیاسی اسلامی از منابع اصلی همراه با تعاريف آن در راستاي تدوين اصطلاح‌نامه؛
  • تعيين جايگاه هر اصطلاح در ساختار کلی فلسفه سیاسی تحت عنوان روابط اصطلاح‌نامه‌اي که نتيجه آن تدوین درختواره فلسفه سیاسی است؛
  • تعيين مدخل‌هاي دائره‌المعارفي و فرهنگ‌نامه‌اي با نظر به تعاريف و روابط اصطلاحات در راستاي تهيه و زمينه‌سازي تدوين مقالات فرهنگ‌نامه‌اي و دائره‌المعارفي.

 مراحل فعاليت واحد

  • تعیین منابع معتبر فلسفه سياسي و ارائه به شورای علمی گروه جهت اعلام نظر و تصويب
  • استخراج اصطلاحات از منابع مصوب؛
  • تنظيم اصطلاح‌نامه و ترسيم نمودار؛
  • ارائه اصطلاحات و اصطلاح‌نامه به شوراي علمي گروه جهت بررسي و تصويب
  • مستندسازي اصطلاح‌نامه‌ مصوّب، از حيث منابع و تعاريف.

 کارهاي انجام‌شده

  • بررسي 600 جلد از منابع فلسفه سياسي (اعم از کتاب و رساله) و درجه‌بندي منابع و تعيين نسخه برتر از هر منبع؛
  • استخراج 4959 اصطلاح فلسفی سیاسی جهت بررسي در شوراي علمي؛
  • تصويب 623 اصطلاح و تعيين روابط آنها در شوراي علمي؛
  • تصويب منابع پرونده علمي.

 کارهاي در دست اقدام

  • بررسي اصطلاحات جديد در شوراي علمي جهت تصويب و تعيين روابط آنها؛
  • تدوين کامل اصطلاح‌نامه فلسفه سياسي؛
  • تعيين مدخل‌هاي اصلي و فرعي.

 همکاران واحد

  • مسئول واحد: حجت‌الاسلام والمسلمين مهدي قرباني
  • محققان واحد: حجج اسلام آقايان: عبدالله اخلاقي، داود تقي‌لو، محمود راست‌پسر، علي‌اکبر سيلاني، منصور شاطري، محمد قره‌داغي، مهدي قرباني. 

2. واحد پرونده علمي

واحد پرونده علمی یکی از واحد‌های زیر مجموعه گروه فلسفه سياسي است که وظيفه تهيه پرونده‌هاي علمي را برعهده دارد. منظور از پرونده‌ علمي مجموعه‌اي است از اطلاعات مختلف در باره هر يک از مدخل‌هاي دائرةالمعارفي، ارائه لیست منابع مربوط به آنها، آدرس های مطالب و متون انتخاب شده از منابع مهم، طبق ضوابط مندرج در شیوه نامه تهیه پرونده های علمی.

اهداف واحد

  • ايجاد بستري مناسب جهت دستيابي به منابع و اطلاعات لازم در زمينه مدخل‌هاي دايره‌المعارفي؛
  • صرفه‌جويي در هزينه و وقت محققين و ارزیابان مقاله؛
  • ارائه عناوين منابع، آدرس مطالب و تهيه متون مربوط به هر مدخل، در جهت غني‌سازي مقالات از حيث قوت، دقت و جامعيت.

 مراحل فعاليت واحد

  • دریافت مدخل های مصوب از واحد فرهنگ‌نامه؛
  • انتخاب محقق توسط مسئول پرونده علمي؛
  • ارسال فيش‌هاي مستخرج به واحد نرم‌افزار جهت تهيه پرونده ديجيتال؛
  • ارائه پرونده ديجيتال به واحد فرهنگ‌نامه به‌منظور نگارش مقاله مدخل مورد نظر.

 کارهاي انجام‌شده

  • شناسايي و تصويب منابع پرونده علمي در شوراي علمي گروه؛
  • اسکن منابع مصوب پرونده علمي؛
  • آماده‌سازي منابع اسکن شده در قالب نرم‌افزار جهت استفاده محققين؛
  • مشارکت در بازنگري شيوه‌نامه تهيه پرونده علمي.

 کارهاي در دست اقدام

  • برگزاري جلسات آشنايي محققين با شيوه‌نامه تهيه پرونده علمي؛
  • تهيه پرونده علمي مدخل‌هاي مصوب توسط شوراي علمي.

 همکاران واحد

  • مسئول واحد: حجت‌الاسلام والمسلمين محمد ذوالفقاري
  • محققان همکار: پژوهشگران و ارزیابان پرونده های علمی

3. واحد فرهنگنامه

یکی از واحد‌های زیر مجموعه گروه فلسفه سياسي، واحد فرهنگنامه است که وظيفه نگارش مقالات فرهنگ‌نامه‌اي را برعهده دارد. منظور از فرهنگ‌نامه، مجموعه‌اي از مقالات تخصصي است که مطالب مربوط به مدخل‌ها را به‌صورت جامع و مختصر و مطابق با ضوابط بين‌المللي مقالات دائره‌المعارفي، به‌همراه دو ضميمه اصطلاح‌نامه و تعاريف هر مدخل دربردارد. در واحد فرهنگنامه تلاش مي‌کند تا با استفاده از محققين مجرب در حوزه فلسفه سياسي زمينه نگارش مقالات فرهنگنامه‌اي را فراهم کرده و به اين مهم دست يابد.

اهداف واحد

  • تدوين فرهنگ‌نامه فلسفه سياسي اسلامي؛
  • ايجاد بستر لازم، براي دقت، جامعت و سرعت در انواع تحقيقات مربوط به فلسفه سياسي اسلامي به‌ويژه فعاليت‌هاي دايرةالمعارفي و فرهنگ‌نامه‌اي؛
  • تربيت نيروي انساني لازم در راستاي اهداف مركز در حوزه فلسفه سياسي.

 مراحل فعاليت واحد

  • انتخاب مدخل و پيشنهاد آن به يکي از محققين واحد؛
  • تهيه طرح مقاله توسط محقق؛
  • بررسي طرح مقاله در شوراي علمي و اعمال اصلاحات لازم؛
  • ابلاغ به محقق جهت نگارش مقاله پس از نهايي شدن طرح مقاله؛
  • انجام ارزيابي‌هاي لازم و آماده‌سازي مقاله جهت چاپ در فرهنگ‌نامه.

کارهاي انجام‌شده

  • مشارکت در بازنگري شيوه‌نامه تدوين مقالات؛
  • مشارکت در تدوين سياست‌هاي کلي گروه‌ها؛
  • تربيت محققين لازم جهت تدوين مقالات.

کارهاي در دست اقدام

  • برگزاري جلسات آشنايي با شيوه‌نامه تدوين مقالات؛
  • برگزاري جلسات محققين با اساتيد مجرب فلسفه سياسي به‌منظور دانش‌افزايي؛
  • نگارش مقالات مدخل‌هاي مصوبي که پرونده علمي آنها تهيه شده است.

 همکاران واحد

  • مسئول واحد: حجت‌الاسلام والمسلمين دکتر مهدي اميدي
  • محققان همکار: نویسندگان مقالات فرهنگ نامه و مجموعه ارزیابان

شورای هماهنگی واحدها:

تعریف و اهداف: جهت تسهیل و تسریع در فعالیت های گروه فلسفه سیاسی و هماهنگی و همکاری علمی میان واحدهای مختلف آن، شورای داخلی گروه تحت عنوان شورای هماهنگی واحدها راه اندازی شده است.

وظایف شورا:

 1. بررسی مصوبات مرکز و مصوبات شورای علمی گروه جهت اولویت بندی و اجرا
 2. بازبینی آئین نامه ها و شیوه نامه های  ارائه شده از سوی مرکز  و تطبیق و تنظیم آنها بر اساس اهداف و ساختار گروه
 3. بررسی اصطلاحات اصلی، ضمنی، نمایه و ارجاعی هر رده در صورت توافق شورای علمی گروه
 4. بررسی رابطه مدخل های مقاله نویسی با اصطلاحات یا مدخل های دیگر جهت ادغام یا تفکیک
 5. انتخاب رده یا مدخل جهت تهیه پرونده علمی یا تدوین مقاله فرهنگ نامه ای یا دایره المعارفی
 6. معرفی نویسندگان مقالات و ارزیابان به شورای علمی گروه جهت تأیید
 7. بررسی پیشنهادات و انتقادات علمی اعضای شورا و محققان هر واحد، و در صورت لزوم ارجاع آن به شورای علمی
 8. ارزیابی کمی و کیفی فعالیت پژوهشگران و ارزیابان
 9. انتخاب پژوهشگر برتر و معرفی آن به شورای مدیران مرکز

اعضاي شورا :

  1. مسئول کل اصطلاح یابی به عنوان نماینده مرکز  در صورت لزوم
  2. مدیر گروه یا قائم مقام گروه
  3. مسئول اصطلاح یابی گروه
  4. مسئول پرونده علمی گروه
  5. مسئول فرهنگ نامه گروه
  6. ارزیاب محتوایی مورد تأیید شورای علمی گروه
  7. یک نفر از محققین برتر گروه به نمایندگی از دیگر محققین.

 تاريخ به روز رساني اطلاعات و آمار: 1393/06/19