سه شنبه: 1 آبان 1397

پايه اين مرکز علمي و تحقيقي بر درک درست از نياز زمان و تکاليف گران حوزة مبارک قم بنا نهاده شده است.(بخشي از فرمايشات مقام معظم رهبري «دام ظله» در حکم تنفيذ رياست محترم مؤسسه) .:. مطالعه بيشتر     
فارسیEnglish

مقام معظم رهبری دام ظله العالی: دعوت جوان‌های ما به علوم عقلی بسیار مهم است/ فلسفه اسلامی باید گفتمان فلسفی دنیا شود.

مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي، نخستين مرکز دائره‌المعارفي در زمينه علوم عقلي اسلامي

واحد اصطلاح‌نامه کلام

معرفي واحد

اصطلاح‌نامه كلام اسلامي، مجموعه‌اي از اصطلاحات است كه همراه با تعاريف آنها از منابع مهم كلامي استخراج شده، و روابط اصطلاحات با يكديگر و جايگاه هر يک در نظام كلام اسلامي مشخص شده است.

مراد از «اصطلاح» در اينجا هر لفظ يا عبارتي است كه در علم کلام معناي خاصي از آن اراده شده و به اجمال يا تفصيل، مورد بحث و بررسي متکلمان واقع گرديده است.

واحد اصطلاح‌يابي و مدخل‌شناسي کلام، با هدف تنظيم اصطلاح‌نامه علم کلام اسلامي ونگارش دائرة‌المعارف علوم عقلي اسلام، در سال 1380 تشکيل شد و تاکنون توانسته است علاوه بر مشخص‌کردن روابط اصطلاحات کلاميِ و نگارش اصطلاح‌نامه و ترسيم نمودار علم کلام، وضعيت مدخل‌هاي دائره‌المعارفي و فرهنگ‌نامه‌اي (اعم از مدخل‌هاي اصلي، ضمني و نمايه) را نيز تعيين نمايد.

قلمرو فعاليت

قلمرو فعاليت واحد در زمينه کلام، اختصاص به دوره و يا فرقة خاصي نداشته، بلكه از همه کتاب‌هاي معتبر و در دسترس از همه فرقه‌هاي كلامي در همه دوره‌هاي اسلامي استفاده شده است.

اعضاي شوراي علمي

اساتيد معظم و حجج اسلام آقايان: علي ربّاني گلپايگاني، محمدرضا امامي‌نيا، محمد ايزدي‌تبار، مهدي بابايي، محمد کريمي  
  
 
 
 

ويژگي‌هاي اصطلاح‌نامه کلام

اين اصطلاح‌نامه که در راستاي تدوين فرهنگنامه و دائره المعارف علوم عقلي اسلامي تهيه شده است داراي ويژگي‌هايي است که برخي از آنها به شرح زير است:

  • ارائه تعريف هر اصطلاح و جايگاه آن در نظام كلام اسلامي؛
  • شناخت واژه‌هاي مترادف و ارجاعي يك اصطلاح؛
  • تفكيك مشتركات لفظي به وسيله توضيح‌گرهاي مناسب؛
  • دسترسي سريع و آسان محققان به اصطلاحات مورد نظر؛
  • نمايش درختواره اصطلاحات، افزون بر شيوة رايج الفبايي (نمايش درختواره سبب سهولت در دسترسي كاربران و محققان به اصطلاحات و روابط ميان آنها و همچنين جايگاه هر اصطلاح در نظام كلام اسلامي خواهد شد).

 کارهاي انجام شده

  • شناسايي حدود 500 منبع معتبر کلامي جهت اصطلاح‌يابي؛
  • استخراج بيش از 30000 اصطلاح کلامي توسط محققان محترم مرکز دائره‌المعارف؛
  • مستندسازي (ثبت تعاريف) اصطلاحات کلامي؛
  • تشکيل بيش از 660 جلسه شوراي محترم علمي کلام جهت بررسي اصطلاحات استخراج شده؛
  • تصويب حدود 3650 اصطلاح کلامي از ميان اصطلاحات استخراج شده توسط شوراي محترم علم کلام؛
  • تصويب بيش از 700 مدخل اصلي و حدود 2950 مدخل ارجاعي و نمايه از ميان اصطلاحات استخراج شده، توسط شوراي محترم علمي کلام؛
  • همه فعاليت‌هاي فوق در سه مرحله تحقيق، تصويب و ارزيابي نهايي صورت گرفته است.

کارهاي در دست اجرا

  • تشکيل بيش از يکصد جلسه مقدماتي شوراي داخلي کلام جهت بررسي اصطلاحات امور عامه و ارائه پيشنهادات لازم براي بررسي و تصويب نهايي در شوراي علمي کلام.
  • بررسي بيش از 2000 اصطلاح امور عامه و تعيين روابط و جايگاه آنها در نظام کلام اسلامي.
  • مستندسازي اصطلاحات مصوب و فاقد تعريف.

 

محصولات عرضه شده

  • عرضه کتاب 2 جلدي و نرم‌افزار اصطلاح‌نامه علم کلام که مشتمل بر حدود 3650 اصطلاح کلامي است.

 

محققاني که در تدوين اصطلاح‌نامه کلام همکاري داشته‌اند عبارتند از:

حجج اسلام آقايان: موسي ناظريان‌فر، سعيد سنائي‌مهر، احمد حيدرپور، حسين حجت‌خواه، ميرعظام حسيني‌مقدم، محمدحسين محمدي، علي‌اکبر جوادي، عليرضا کرماني و محمدابراهيم نتاج.

 

مسئول واحد

حجت‌الاسلام سعيد سنائي مهر
 
به‌روزرساني اطلاعات: 1397/6/7