واحد اصطلاح‌نامه کلام

معرفي واحد

اصطلاح‌نامه كلام اسلامي، مجموعه‌اي از اصطلاحات است كه همراه با تعاريف آنها از منابع مهم كلامي استخراج شده، و روابط اصطلاحات با يكديگر و جايگاه هر يک در نظام كلام اسلامي مشخص شده است.

مراد از «اصطلاح» در اينجا هر لفظ يا عبارتي است كه در علم کلام معناي خاصي از آن اراده شده و به اجمال يا تفصيل مورد بحث و بررسي متکلمان واقع گرديده است.

واحد اصطلاح‌يابي و مدخل‌شناسي کلام، با هدف تنظيم اصطلاح‌نامه علم کلام اسلامي و تعيين مدخل جهت نگارش دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي و فرهنگ‌نامه علم کلام، در سال 1380 تشکيل شد و تاکنون توانسته است علاوه بر مشخص‌کردن روابط اصطلاحات کلاميِ رده‌هاي مختلف علم کلام اسلامي و نگارش اصطلاح‌نامه و نمودار علم کلام، وضعيت مدخل‌هاي دائره‌المعارفي و فرهنگ‌نامه‌اي (اعم از مدخل‌هاي اصلي، ضمني و نمايه) را نيز تعيين نمايد.

قلمرو فعاليت

قلمرو فعاليت واحد در زمينه کلام، اختصاص به دوره و يا فرقة خاصي نداشته، بلكه از همه کتاب‌هاي معتبر و در دسترس از همه فرقه‌هاي كلامي در همه دوره‌هاي اسلامي استفاده شده است.

ويژگي‌هاي اصطلاح‌نامه کلام

اين اصطلاح‌نامه که در راستاي تدوين فرهنگنامه و دائره المعارف علوم عقلي اسلامي تهيه شده است داراي ويژگي‌هايي است که برخي از آنها به شرح زير است:

  • ارائه تعريف هر اصطلاح و جايگاه آن در نظام كلام اسلامي؛
  • شناخت واژه‌هاي مترادف و ارجاعي يك اصطلاح؛
  • تفكيك مشتركات لفظي به وسيله توضيح‌گرهاي مناسب؛
  • دسترسي سريع و آسان محققان به اصطلاحات مورد نظر؛
  • نمايش درختواره اصطلاحات، افزون بر شيوة رايج الفبايي (نمايش درختواره سبب سهولت در دسترسي كاربران و محققان به اصطلاحات و روابط ميان آنها و همچنين جايگاه هر اصطلاح در نظام كلام اسلامي خواهد شد).
 کارهاي انجام شده
  • شناسايي حدود 500 منبع معتبر کلامي جهت اصطلاح‌يابي
  • استخراج بيش از 30000 اصطلاح کلامي توسط محققان محترم مرکز دائره‌المعارف
  • مستندسازي(ثبت تعاريف) اصطلاحات کلامي
  • تشکيل بيش از 660 جلسه شوراي محترم علمي کلام جهت بررسي اصطلاحات استخراج شده
  • تصويب حدود 3650 اصطلاح کلامي از ميان اصطلاحات استخراج شده توسط شوراي محترم علم کلام
  • تصويب بيش از 700 مدخل اصلي و حدود 2950 مدخل ارجاعي و نمايه از ميان اصطلاحات استخراج شده، توسط شوراي محترم علمي کلام
  • همه فعاليت‌هاي فوق در سه مرحله تحقيق، تصويب و ارزيابي نهايي صورت گرفته است

کارهاي در دست اجرا

  • بررسي اصطلاحات امور عامه علم کلام جهت تعيين وضعيت مدخل و روابط آنها 

 

محصولات عرضه شده

  • عرضه کتاب (2جلدي) و نرم‌افزار اصطلاح‌نامه علم کلام که مشتمل بر حدود 3650 اصطلاح کلامي است

 اعضاي شوراي علمي

اساتيد معظم و حجج اسلام آقايان: علي ربّاني گلپايگاني، محمدرضا امامي‌نيا، محمد ايزدي‌تبار، مهدي بابايي، محمد کريمي  
  
محققان و همکاران علمي
حجج اسلام آقايان: موسي ناظريان، حسين حجت‌خواه، محمدحسين محمدي، علي‌اکبر جوادي و ميرعظام مقدم
 
مسئول واحد
حجت‌الاسلام سعيد سنائي مهر
 
 
تاريخ بروز رساني اطلاعات: 1395/10/28