واحد ثبت منابع فارسي و عربي

 

اهم فعاليت‌هاي اين واحد ثبت مشخصات شناسنامه‌اي آثار فارسي و عربي، درجه‌بندي منابع، و استخراج موضوعات و مباحث آنهاست.

الف) ثبت مشخصات منابع :

در اين واحد مشخصات شناسنامه‌اي آثار مانند: نوع اثر، پديدآوران، عنوان، مشخصات چاپ و نشر، زبان و محل نگهداري و غيره در کاربرگ‌هاي ويژه‌اي ثبت و سپس درجه اهميت منبع و موضوعات غالب و اصلي آن نيز ثبت مي‌شود.

 هدف
اطلاع‌رساني نسبت به منابع علوم عقلي اسلامي ـ در حد اطلاعات شناسنامه‌اي و موضوعات غالب آن ـ ‌به پژوهشگران علوم عقلي و مؤلفان مقالات فرهنگنامه و دائرهْْ‌المعارف.

قلمرو
1. بيشتر منابع علوم عقلي اسلامي، مانند: منابع فلسفه، منطق، كلام، عرفان، معرفت‌شناسي، فلسفه‌هاي مضاف؛
2. منابع مهم و تأثيرگذار غير‌اسلامي مرتبط با علوم عقلي اسلامي در زمينه فلسفه، كلام و عرفان.

آمار
 تعداد كتب شناسايي و ثبت اطلاعات شده: 51439
منبع فارسي و عربي به شرح زير:

  • منطق و تاريخ منطق: ........................ 2518 عنوان
  • فلسفه : ............................................... 3691 عنوان
  • تاريخ فلسفه: ......................................... 5789 عنوان
  • کلام: ................................................... 8770 عنوان
  • تاريخ کلام: ........................................... 7632 عنوان
  • عرفان: ............................................... 4480 عنوان
  • تاريخ عرفان: ........................................ 8059 عنوان
  • فلسفه‌هاي مضاف و معرفت‌شناسي: ....... 10500 عنوان

گفتني است که کار همه موارد فوق جز فلسفه‌هاي مضاف و معرفت‌شناسي به پايان رسيده و براي صفحه‌بندي تحويل واحد تدوين متون گرديده است، که حاصل آن مجموعا بيش از 20 جلد کتاب خواهد شد.

نمونه عرضه کتابشناسي


ب) تعيين درجه منابع

تعريف
تعيين مقدار اهميت و اعتبار هر يك از منابع علوم عقلي اسلامي در چهار درجه بر اساس شيوه‌نامه مرکز.
هدف
‌أ) اطلاع رساني به پژوهشگران علوم عقلي؛
‌ب) تعيين دامنه تتبّع در نرم‌افزارهاي مربوط به كتاب‌شناسي‌هاي مختلف براي ايجاد سرعت و تسهيل در امر تحقيق؛
‌ج) استفاده از آن در تشخيص منابع مهمتر براي تحقيقات و برنامه‌هاي مختلف دائره‌المعارف از قبيلِ فهرست‌نويسي، چكيده‌نويسي، مدخل‌يابي، فرهنگ‌نامه‌ها، دائره‌المعارف و... .


ج) استخراج موضوعات (به صورت درختي)

تعريف
مراد از استخراج و ثبت موضوعات منابع، انتخاب عناوين مهم و كلّي رشته‌هاي مختلف علوم عقلي مطرح شده در هر يك از منابع، در حد معرفي اجمالي محتوايي يك منبع و ثبت آنها به صورت درختي با قابليت استفاده رايانه‌اي و در قالب كتاب است. 
 هدف
‌أ) قابل استفاده شدن كتاب‌شناسي‌ها، از طريق مشخص ساختن و تفكيك دقيق موضوعات منابع؛
‌ب) امكان تعيين دامنه تحقيق از طريق انتخاب موضوعات مورد نظر؛
‌ج) دست‌يابي آسان و سريع به محل درج مطالب منابع.

ويژگي

يکي از ويژگي‌هاي مهم موضوعات استخراج شده، فهرست‌هاي آخر کتاب مي‌باشد، مراد از ‌فهرست‌ها عبارت‌ است از امکاني در پايان کتاب که دسترسي سريع و آسان به مطالب کتاب را ميسر مي‌سازد. اين فهرست‌ها شامل موارد زير است:

فهرست پديدآوران، ‌فهرست منابع فارسي،‌ فهرست منابع عربي،‌ فهرست موضوعات،‌ فهرست آثار، ‌فهرست اعلام، ‌فهرست گرايش‌ها.

دستآوردها:

تاکنون موضوعات 37200 کتاب و مقاله (به صورت درختي) به شرح زير استخراج و دسته‌بندي شده‌اند:
  • منطق و تاريخ منطق:  .....................  1900 عنوان
  • فلسفه :   ..........................................  3200 عنوان
  • تاريخ فلسفه:   ...................................  5400 عنوان
  • کلام:  ...............................................   6000 عنوان
  • تاريخ کلام: .......................................  7000 عنوان
  • عرفان: ..............................................  3200 عنوان
  • تاريخ عرفان: .....................................  7500 عنوان
  • فلسفه‌هاي مضاف: ..........................  3000 عنوان

از ميان موضوعات فوق، کار ورود اطلاعات منطق و تاريخ منطق (با حدود 16000 نمايه و 4000 کليدواژه) و تاريخ فلسفه (با حدود 28000 نمايه و 7500 کليدواژه) در برنامه نرم‌افزاري به پايان رسيده است و اميدواريم انشاالله کتابهاي تفصيلي آنها پس از هماهنگ‌سازي نمايه‌ها و کليدواژه‌ها در سال 92 جهت انتشار به واحد تدوين متون تحويل شود.

 
نمونه‌اي از شناسنامه منبع موضوع نويسي شده:
 

نمونه‌اي از ثبت منابع به صورت درختي


 همکاران و محققان اين بخش:

رضا اميري (مسئول واحد)

اصغر نوروزی

ابراهیم فتحی

سيد محمدرضا مدرسي

جليل آقاخاني

نجیب الله شفق

ناصرمحمدی

محمدعلی نظری

مراد زارعي

علي ملک‌محمدي

محمد اکبری

امیر دیلمی

 حمزه علی مختاری