سه شنبه: 1 آبان 1397

پايه اين مرکز علمي و تحقيقي بر درک درست از نياز زمان و تکاليف گران حوزة مبارک قم بنا نهاده شده است.(بخشي از فرمايشات مقام معظم رهبري «دام ظله» در حکم تنفيذ رياست محترم مؤسسه) .:. مطالعه بيشتر     
فارسیEnglish

مقام معظم رهبری دام ظله العالی: دعوت جوان‌های ما به علوم عقلی بسیار مهم است/ فلسفه اسلامی باید گفتمان فلسفی دنیا شود.

مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي، نخستين مرکز دائره‌المعارفي در زمينه علوم عقلي اسلامي

واحد ثبت منابع فارسي و عربي

 

اهم فعاليت‌هاي اين واحد ثبت مشخصات شناسنامه‌اي آثار فارسي و عربي، درجه‌بندي منابع، و استخراج موضوعات و مباحث آنهاست.

الف) ثبت مشخصات منابع :

در اين واحد مشخصات شناسنامه‌اي آثار مانند: نوع اثر، پديدآوران، عنوان، مشخصات چاپ و نشر، زبان و محل نگهداري و غيره در کاربرگ‌هاي ويژه‌اي ثبت و سپس درجه اهميت منبع و موضوعات غالب و اصلي آن نيز ثبت مي‌شود.

 هدف
اطلاع‌رساني نسبت به منابع علوم عقلي اسلامي ـ در حد اطلاعات شناسنامه‌اي و موضوعات غالب آن ـ ‌به پژوهشگران علوم عقلي و مؤلفان مقالات فرهنگنامه و دائرهْْ‌المعارف.

قلمرو
1. بيشتر منابع علوم عقلي اسلامي، مانند: منابع فلسفه، منطق، كلام، عرفان، معرفت‌شناسي، فلسفه‌هاي مضاف؛
2. منابع مهم و تأثيرگذار غير‌اسلامي مرتبط با علوم عقلي اسلامي در زمينه فلسفه، كلام و عرفان.

آمار
 تعداد كتب شناسايي و ثبت اطلاعات شده: 51517 
منبع فارسي و عربي به شرح زير:

  • منطق و تاريخ منطق: ........................................ 2518 عنوان
  • فلسفه : .......................................................... 3691 عنوان
  • تاريخ فلسفه: .................................................... 5789 عنوان
  • کلام: .............................................................. 8770 عنوان
  • تاريخ کلام: ...................................................... 7632 عنوان
  • عرفان: .......................................................... 4487 عنوان
  • تاريخ عرفان: ................................................... 7805 عنوان
  • فلسفه‌هاي مضاف و معرفت‌شناسي: ............... 10825 عنوان

گفتني است که حاصل فعاليت‌هاي انجام شده در 21 جلد چاپ شده است.

نمونه عرضه کتابشناسي

 

ب) تعيين درجه منابع

تعريف
تعيين مقدار اهميت و اعتبار هر يك از منابع علوم عقلي اسلامي در چهار درجه بر اساس شيوه‌نامه مرکز.
 
هدف
‌أ) اطلاع رساني به پژوهشگران علوم عقلي؛
‌ب) تعيين دامنه تتبّع در نرم‌افزارهاي مربوط به كتاب‌شناسي‌هاي مختلف براي ايجاد سرعت و تسهيل در امر تحقيق؛
‌ج) استفاده از آن در تشخيص منابع مهمتر براي تحقيقات و برنامه‌هاي مختلف دائره‌المعارف از قبيلِ فهرست‌نويسي، چكيده‌نويسي، مدخل‌يابي، فرهنگ‌نامه‌ها، دائره‌المعارف و... .


ج) استخراج موضوعات (به صورت درختي)

تعريف
مراد از استخراج و ثبت موضوعات منابع، انتخاب عناوين مهم و كلّي رشته‌هاي مختلف علوم عقلي مطرح شده در هر يك از منابع، در حد معرفي اجمالي محتوايي يك منبع و ثبت آنها به صورت درختي با قابليت استفاده رايانه‌اي و در قالب كتاب است. 
توضيح اين نکته لازم است که در کتابشناسي تفصيلي فلسفه، کلام و عرفان، تنها منابع درجه 1 و 2 تدوين شده است.
 
هدف
‌أ) قابل استفاده شدن كتاب‌شناسي‌ها، از طريق مشخص ساختن و تفكيك دقيق موضوعات منابع؛
‌ب) امكان تعيين دامنه تحقيق از طريق انتخاب موضوعات مورد نظر؛
‌ج) دست‌يابي آسان و سريع به محل درج مطالب منابع.

ويژگي

يکي از ويژگي‌هاي مهم موضوعات استخراج شده، فهرست‌هاي آخر کتاب مي‌باشد، مراد از ‌فهرست‌ها عبارت‌ است از امکاني در پايان کتاب که دسترسي سريع و آسان به مطالب کتاب را ميسر مي‌سازد. اين فهرست‌ها شامل موارد زير است:

فهرست پديدآوران، ‌فهرست منابع فارسي،‌ فهرست منابع عربي،‌ فهرست موضوعات،‌ فهرست آثار، ‌فهرست اعلام، ‌فهرست گرايش‌ها.

دستآوردها:

تاکنون موضوعات 37200 کتاب و مقاله (به صورت درختي) به شرح زير استخراج و دسته‌بندي شده‌اند:
  • منطق و تاريخ منطق:  ...........................  2004 عنوان در 3 جلد
  • فلسفه :   ..........................................  1130 عنوان در 2 جلد
  • تاريخ فلسفه:   ...................................  5050 عنوان در 5 جلد
  • کلام:  .............................................   915 عنوان در 2 جلد
  • تاريخ کلام: .......................................  5945 عنوان در 5 جلد
  • عرفان: ............................................  1210 عنوان در 2 جلد
  • تاريخ عرفان: ....................................  6629 عنوان در 6 جلد

از ميان موضوعات فوق، کتابشناسي منطق و تاريخ منطق (با 15287 نمايه و 3510 کليدواژه) و تاريخ فلسفه (با 22834 نمايه و 4864 کليدواژه)، فلسفه (با 17774 نمايه و 2758 کليدواژه) و تاريخ عرفان با (22298 نمايه و 7357 کليدواژه) چاپ شده است و موارد ديگر در مراحل پاياني تدوين براي عرضه قرار دارد.

نمونه‌اي از شناسنامه منبع موضوع نويسي شده:

 

نمونه‌اي از ثبت منابع به صورت درختي


 همکاران و محققان فعلي اين بخش:

رضا اميري (مسئول واحد)

اصغر نوروزی
ابراهیم فتحی
سيد محمدرضا مدرسي
جليل آقاخاني
نجیب‌الله شفق
ناصر محمدی
محمد اکبری
 حمزه علی مختاری

تاريخ به‌روزرساني: 97/07/22