پنجشنبه: 22 آذر 1397

پايه اين مرکز علمي و تحقيقي بر درک درست از نياز زمان و تکاليف گران حوزة مبارک قم بنا نهاده شده است.(بخشي از فرمايشات مقام معظم رهبري «دام ظله» در حکم تنفيذ رياست محترم مؤسسه) .:. مطالعه بيشتر     
فارسیEnglish

مقام معظم رهبری دام ظله العالی: دعوت جوان‌های ما به علوم عقلی بسیار مهم است/ فلسفه اسلامی باید گفتمان فلسفی دنیا شود.

مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي، نخستين مرکز دائره‌المعارفي در زمينه علوم عقلي اسلامي

رشته معرفت‌شناسي

دانش معرفت‌شناسي که از علوم عقلي به شمار مي‌آيد، پايه همه علوم بشري و از نگاهي، مهم‌ترين آنها است. هرچند اين رشته علمي به عنوان رشته‌اي مستقل در غرب جديد، شکل گرفته و در دوران معاصر گستردگي بسياري يافته است،‌ مراجعه به متون پيشين عقلي مسلمانان به روشني نشان مي‌دهد که بسياري از اصول اساسي و مسائل آن از متن‌هاي منطقي، فلسفي، کلامي و عرفاني مسلمانان قابل بازيابي است.
با توجه به دستاورد تلاش انديشمندان مسلمان معاصر، در بازيابي اصول و مسائل اين علم از متون گذشته و ساماندهي آنها مي‌توان گفت: اکنون، معرفت‌شناسي مسلمانان به عنوان رشته‌اي مستقل، با رويکردي جديد و اصول و دستاوردهايي متفاوت از فلسفه غرب معاصر، در حوزه علميه قم شکل گرفته و رو به گسترش است.
کوشش‌هاي ارزشمند علامه طباطبايي رحمه الله در پرداختن به پاره‌اي از مباحث مهمّ اين علم و آثار گرانقدر استاد شهيد مطهري رحمه الله در گسترش آن و نقش ويژه علامه مصباح يزدي مدظله‌العالي در نظام دادن به اين اصول و فروع و پُر کردن برخي از کاستي‌هاي آن، بيشترين تأثير را در شکل‌گيري اين علم، در قلمرو مباحث اسلامي داشته ‌است.

 

واحد معرفت‌شناسي مرکز پژوهشي دايره‌المعارف علوم عقلي اسلامي، در راستاي تحقّق اهداف کلي مرکز و با هدف نهايي تدوين دايره‌المعارف معرفت‌شناسي از سال 1385 آغاز به‌کار کرد.

شوراي علمي معرفت‌شناسي

مشاورعالي: حجت‌الاسلام و المسلمين محمد حسين‌زاده.
ساير اعضاء (به ترتيب حروف الفباء): حجج اسلام آقايان احمد ابوترابي، مهدي بابايي، عسكري سليماني‌اميري،‌ عباس عارفي، محمدباقر ملكيان.
محصولات عرضه شده در بخش‌هاي مختلف از اين قرار است:

کتاب‌ها

1) اصطلاح‌نامه معرفت‌شناسی (1 جلد): همراه با نمودار درختی 1800 اصطلاح، تعاریف و مستندات اصطلاحات با استفاده از 39 منبع معتبر؛

2) کتاب‌شناسی اجمالی معرفت شناسی (بخشي از جلد 5 فلسفه‌هاي مضاف): شامل معرفی 890 منبع، به همراه فهرست‌های مختلف؛

3) مجموعه مقالات گنجینه معرفت (جلد ششم): شامل 18 مقاله در زمینه معرفت‌شناسی؛

4) بدیهی و نقش آن در معرفت‌شناسی: اثر عباس عارفی. اين کتاب از ده فصل تشکيل شده است: فصل اول: تحليل علم و شناخت اقسام آن؛ فصل دوم: واژه‌شناسي بديهي؛ فصل سوم: چيستي بديهي؛ فصل چهارم: اقسام بديهي و چالش تحقّق؛ فصل پنجم: بديهي و سرّ بداهت؛ فصل ششم: اثبات علم بديهي؛ فصل هفتم: بديهي و چالش صدق؛ فصل هشتم: مبادي معرفت و گونه‌هاي يقين؛ فصل نهم: بديهي و مبناگروي؛ فصل دهم: نقش بديهي در توجيه معرفتي.

نرم‌افزارها

1) اصطلاح‌نامه معرفت‌شناسی: شامل نمودار درختی حدود 1800 اصطلاح، تعاریف و مستندات اصطلاحات با استفاده از 39 منبع معتبر با امکان انواع جستجو در اصطلاحات، تعاریف و فهرست مطالب منابع و قابلیت دستیابی به روابط اصطلاح‌نامه‌ای هر اصطلاح و امکان ارتباط میان اصطلاحات، تعاریف، ارجاعات و متن منابع و ... .

2) لوح صوتي دروس معرفت‌شناسیاين درس در سال 1391-1390 و در دومين دوره تربيت محقق منطق طي دو واحد درسي توسط استاد حجت‌الاسلام و المسلمين دکتر احمد ابوترابي برگزار شده است. اين مجموعه شامل دو بخش است: در بخش اول تاريخچه معرفت‌شناسي غرب به اختصار بيان شده و در بخش دوم مباني معرفت‌شناسي مسلمانان مورد بررسي قرار گرفته است. هدف اصلي اين درس آشنايي اجمالي نوآموزان رشته‌هاي مختلف علوم انساني با مباني فلسفي و منطقي معرفت‌شناسي مسلمانان در مقايسه با مباني فلسفه غرب بوده است.