دوشنبه: 28 بهمن 1398

پايه اين مرکز علمي و تحقيقي بر درک درست از نياز زمان و تکاليف گران حوزة مبارک قم بنا نهاده شده است.(بخشي از فرمايشات مقام معظم رهبري «دام ظله» در حکم تنفيذ رياست محترم مؤسسه) .:. مطالعه بيشتر     
فارسیEnglish

مقام معظم رهبری دام ظله العالی: دعوت جوان‌های ما به علوم عقلی بسیار مهم است/ فلسفه اسلامی باید گفتمان فلسفی دنیا شود.

مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي، نخستين مرکز دائره‌المعارفي در زمينه علوم عقلي اسلامي

رونمايي از دستاوردهاي مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي

با حضور حضرت علامه آيت‌الله مصباح يزدي دامت برکاته؛ آثار و دستاوردهاي مرکز پژوهشي دايرة‌المعارف علوم عقلي اسلامي در سالن همايش‌هاي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) رونمايي شد
 

در اين مراسم که روز پنج شنبه دوازدهم اسفندماه 1389 برگزار شد، يازده محصول و دستاورد علمي و پژوهشي مرکز پژوهشي دايرةالمعارف علوم عقلي اسلامي به جامعه علمي کشور عرضه شد.

نرم‌افزارهاي عرضه شده در اين مراسم به شرح زير مي‌باشد: نرم افزار کنزالحکمه 3 (چکيده‌ها و نمايه‌هاي مجموعه مصنفات شيخ اشراق) نرم افزار کنزالحکمه 4) فهرست تفصيلي مطالب و نمايه‌هاي 24منبع مهم منطقي (  نرم افزار کنزالحکمه 5(فهرست تفصيلي مطالب و نمايه‌هاي 35منبع مهم فلسفي) نرم افزار کنزالحکمه 6(فهرست تفصيلي مطالب ونمايه‌هاي 42 منبع مهم کلامي)
از ديگر آثاري که در اين مراسم رونمايي شد. کتاب‌هاي: فرهنگ اعلام علوم عقلي اسلامي(5جلد)؛ المعجم الموضوعي لشرح المواقف (5جلد) مشتمل بر چکيده‌ها و نمايه‌ها المعجم الموضوعي لمنتخب الکتب المنطقيهْْ (3جلد) المعجم الموضوعي لکتاب مجموعه مصنفات شيخ الاشراق (3جلد) المعجم الموضوعي للمنطق(3 جلد) المعجم الموضوعي للفلسفهْْ (5جلد) المعجم الموضوعي لعلم الکلام (5جلد)
رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) در اين همايش با قدرداني از دست‌اندرکاران برگزاري اين همايش و تلاش گران در راستاي توليد و طراحي اين كتابها و نرم‌افزارها اظهار داشت: امروز ما شاهد به ثمرنشستن تلاش‌هاي چندين ساله‌اي هستيم که با زحمات دست‌اندرکاران مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي به اينجا رسيده است. حضرت آيت‌الله مصباح يزدي تصريح کرد: متأسفانه هنوز علوم عقلي در حوزه ها جايگاه واقعي خودش را پيدا نکرده، اما بايد توجه داشت که در گذشته اين علوم در حوزه حتي داراي جايگاه منفي بوده اند. ايشان افزود: جاي بسي تأسف است که علوم عقلي اسلامي در زادگاهش (حوزه) مقبوليت همگاني ندارد و حتي برخي بزرگان، طلاب را از ورود به اين عرصه نهي مي‌کنند. عضو مجلس خبرگان رهبري در ادامه بيان داشت: شايد دولتمردان، اقتصاددانان و دانشمندان علوم تجربي و رياضي اهميت تدوين اين آثار و اصطلاح‌نامه‌ها و معجم‌ها را درک نکنند چون بر خلاف مسائل تجربي و حتي فقهي در زندگي ظاهري مردم چندان اثري ندارد و تنها وقتي ارزش اين کارها مشخص مي‌شود، که بدانيم چقدر به آنها نياز داريم. ايشان خاطر نشان کرد: حتي در کشورهاي غربي کمتر افرادي به پژوهش در مباحث علوم عقلي علاقه‌مندند و معدود افرادي هم که وجود دارند، حقيقتا همتي ارزشمند دارند. آيت‌الله مصباح (دام ظله) همچنين تأکيد کرد: ارزش دادن به مباحث عقلي به معناي قبول هر کلامي از هر فيلسوفي نيست، بلکه مراد ارزش دادن به اصل علوم عقلي است. ايشان در ادامه با بيان اين‌که هر علمي اگر مورد مناقشه و نقادي قرار نگيرد، راکد شده و مي‌ميرد، گفت: اين‌که مي‌بينيد فقه ما اين‌گونه عالم‌گير شده و به فقه جواهري خويش مي‌باليم، به اين دليل است که همواره محل نقد و مناقشه بوده است و بدين‌وسيله زمينه رشد و اعتلاي آن فراهم شده است. عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم يادآور شد: يکي از مشکلات در باب فلسفه طي دو سه قرن اخير اين بوده که اين علم آن چنان که بايد و شايد مورد نقادي و مناقشه علمي قرار نگرفته است. ايشان يکي ديگر از عوامل مهم در پيشرفت يک علم را بهره‌گيري مناسب از زحمات و دست‌آوردهاي پيشينيان آن علم عنوان کرد و افزود: اگر ميراث عظيم فقه را از بزرگاني همچون شيخ طوسي و شيخ انصاري و ديگران در اختيار نداشتيم، مراجع بزرگي هم‌چون مرحوم آيت‌الله‌العظمي بروجردي تربيت نمي‌شدند. رياست مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) اضافه کرد: يکي از ويژگي‌هاي بسيار ممتاز آيت‌الله بروجردي اين بود که ايشان در تحقيق و بررسي مسائل فقهي به مهم‌ترين کتاب‌ها رجوع كرده و با دقت و صرف وقت فراوان حتي به منابع فقهي اهل‌سنت نيز مراجعه مي‌کردند و مي‌گفتند که ما تنها هنگامي فقه شيعه را به خوبي مي‌فهميم که فقه اهل‌سنت را نيز خوب بشناسيم. وي افزود: بايد مباني فکري قوي داشته باشيم تا بتوانيم در فضاي علمي محکم و استوار گام‌ برداريم. ايشان در پايان اظهار داشت: بي‌شک رونمايي از اين آثار، خدمتي براي آيندگان حوزه است تا آن‌ها در مباحث عقلي گام هاي استوارتري برداشته و با مسائل به شكل تقليدي برخورد نکنند.
حجت‌الاسلام و المسلمين احمد ابوترابي رييس مرکز پژوهشي دايرةالمعارف علوم عقلي اسلامي در ابتداي اين مراسم گزارشي از فعاليت هاي علمي اين مرکز ارائه کرد. ايشان فراهم کردن زمينه تحقيقات سريع، دقيق و جامع را از مهم‌ترين اهداف اين مرکز عنوان کرد و گفت: برخوداري از کتابخانه ديجيتالي، اصطلاح‌نامه، چکيده‌نامه و نمايه‌ها، نمايه بر متن، سادگي با امکانات زياد و باز بودن نرم‌افزار را از جمله مزاياي نرم‌افزاهاي رونمايي شده عنوان کرد. وي جامعيت منابع، دقت در جستجو و تصويب در شوراهاي علمي را از امتيازات محتوايي آثار ارائه شده از سوي مرکز دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي ذکر کرد و گفت: بايد زمينه نشر تصاعدي معارف اهل‌بيت(ع) به وسيله تدوين مطالب در قالب نرم‌افزار فراهم شود. رئيس مرکز پژوهشي دايره‌المعارف علوم عقلي در اين مراسم يادآور شد: «اين محصولات به همت مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي و با مشارکت ده ها پژوهشگر و طي مدت زمان ده سال تلاش و کوشش محققان تهيه شده و در اختيار جامعه علمي و پژوهشي قرار گرفته است». ايشان هدف از اين فعاليت‌هاي پژوهشي را فراهم نمودن زمينه تحقيق سريع و جامع و دقيق براي پژوهشگران دانست و تصريح کرد: «هدف نهايي مرکز، تدوين دايره‌المعارفي تخصصي است که معارف علوم عقلي اسلامي، به ويژه انديشه هاي بنيادين اسلامي و شيعي را با قابليت عرضه در صحنه‌هاي بين‌المللي، توليد و عرضه کند». وي خاطرنشان کرد: «انجام تحقيقات بنيادين در هر يک از علوم عقلي اسلامي براي زمينه‌سازي تدوين دانش‌نامه‌ها و ايجاد بستر لازم براي دقت، جامعيت و سرعت در انواع تحقيقات علوم عقلي و نيز تربيت نيروهاي انساني لازم در راستاي اهداف مرکز، از اهداف اوليه و کوتاه مدت اين مرکز پژوهشي است». رئيس مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي، نرم‌افزارهاي آماده‌ساز و نرم‌افزارهاي کتاب ساز را از محصولات ارائه شده از سوي اين مرکز عنوان و تصريح کرد: «تمامي فعاليت‌هاي اين مجموعه حاصل دور انديشي آيت‌الله مصباح يزدي است که به ضرورت انجام چنين کاري تاکيد داشتند». وي با اشاره به تهيه نرم‌افزارهاي ورود اطلاعات گفت: «اين مرکز داراي پنج نرم‌افزار براي ورود اطلاعات است که شامل برنامه ورود اطلاعات براي مشخصات کتاب‌شناسي، چکيده‌ها و نمايه‌ها، پرونده علمي، اصطلاح‌نامه و موضوعات درختي مي‌باشد». ايشان همچنين به توضيحاتي درباره نرم افزار کنزالحکمه پرداخت و گفت: «وجود متن و امکان اسکن کتاب‌هاي المواقف في علم الکلام، شرح المواقف سيد شريف جرجاني و تعليقه سيالکوتي و چلبي بر شرح‌المواقف، اصطلاح نامه و نمودار درختي رده هاي اصلي علم کلام اسلامي شامل توحيد، عدل، نبوت، امامت و معاد به همراه منابع و تعاريف هر اصطلاح از جمله ويژگي‌هاي اين نرم افزار است». حجت الاسلام والمسلمين دکتر ابوترابي افزود: «هم‌آرايي الکترونيکي اصطلاح نامه‌ها با نمايه ها، ارتباط ميان کليدواژه‌ها، دستيابي به چکيده و متن کتب از راه هاي مختلف، قابليت جستجوي لفظي و ساده و پيشرفته در متن منابع، قابليت و امکان دسته بندي اطلاعات استخراج شده از متن در چند مرحله از ديگر ويژگي‌هاي نرم‌افزار کنزالحکمه است». ايشان اظهار داشت: «جامعيت منابع، دقت در جستجو و تصويب تحقيقات در شوراهاي علمي از امتيازات محتوايي آثار ارائه شده از سوي مرکز دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي است». وي يادآورشد: «نرم افزار جامع کنزالحکمه، در 6 لوح فشرده ، نرم‌افزار اعلام و مأخذشناسي و نرم افزار درختواره اصطلاحات علوم عقلي اسلامي از دستاوردهاي اين مرکز است که بزودي به جامعه علمي عرضه مي شود». در پايان اين مراسم از حجج اسلام آقايان رضا مختاري، سليمان قاسمي، احمد محمدي احمدآبادي، عليرضا عطوف، مهدي رحيمي، مهندس زهير دهقاني و مهندس سيد عليرضا حسيني لواساني، از پژوهشگران و همکاران مرکز پژوهشي دائره‌المعارف علوم عقلي اسلامي تقدير به عمل آمد.